Lavanta esansiyel yağı;Lavandula officinalis,Lavandula agnustifolia,Lavandula spica gibi adlandırılan Labiatae familyasında olan bitkilerden elde edilir. Anayurdu Akdeniz havzası olan Lavandula cinsi, kışın yapraklarını dökmeyen 20 kadar çalımsı görünüşlü çok yıllık bitki türünün ortak adı lavantadır. Bu türlerden bazısı ülkemizde de yetişmektedir. Grimsi yeşil renkli, ince uzun ve hoş kokulu yaprakları: uzun sapların ucunda seyrek başaklar oluşturarak yaz aylarında açan, çok kokulu, lavanta mavisi renkli çiçekleri vardır. Lavanta, içinde organik asitler bulunan uçucu yağ ile glikozitler, alkaloitler ve tanen gibi maddeleri içerir. Bu uçucu yağın %30-40’ı linalol ve %35-55’i de linalil asetat’tır. Bunların dışında okaliptol, borneol, geraniol, limonen, sineol gibi maddeler bu yağların bileşenleridir. Bu uçucu yağın damıtılmasıyla elde edilen lavanta esansı (lavanta yağı) parfümeri endüstrisinde önemli bir hammadde olarak kullanılır.
FAYDALARI:
- Lavanta uçucu yağının bileşimindeki linalol ve linalil asetat cildi yenileyen ve bağışıklık fonksiyonunu arttıran antimikrobiyal etkilere sahiptir. Egzama,sedef hastalığı gibi cilt bozukluklarının tedavisinde; yaraların, kesiklerin ve güneş yanıklarının iyileşmesini hızlandırmak için kullanılır.
- Lavanta uçucu yağının içeriğindeki γ-terpinen ve sineol mantar hücrelerinin zarlarını tahrip ederek antifungal dirençli enfeksiyonlarla mücadele edebildiği bildirilmiştir.
- Lavantanın uçucu yağının içeriğindeki linalol ve geraniolün antioksidan özellikleri yaralardan, alerjik reaksiyonlara ve yaşlılık lekelerine kadar çeşitli cilt problemlerini iyileştirebilir, yaşlanma belirtilerini azaltabilir.
- Lavanta uçucu yağı nemlendirici olarak kullanılıp cildi yumuşatır, tazeler ve daha genç görünmesini sağlar.Dudak çatlaklarının giderilmesinde etkili olarak kullanılır.
- Lavanta uçucu yağının içeriğindeki linalol,linalil asetat ve geraniolün akne tedavisinde etkin rol oynadığı araştırmalar sonucunda kanıtlanmıştır.
- Lavanta uçucu yağı sinirler için sakinleştirici bir kokuya sahiptir. Araştırmalar farklı anksiyete bozuklukları olan hastalarda endişe azaltıcı etkiye sahip olduğunu gösteriyor. Bu nedenle depresyon, kaygı bozukluğu ve duygusal stres tedavisinde yardımcı olabilir.
- Bu yağın bileşimindeki linalil asetat,linaloolün analjezik etkisinden dolayı; düzenli masaj sonucu kas ağrıları, romatizma, burkulmalar, sırt ve bel ağrısı gibi çeşitli ağrılar üzerine faydalı olduğu bildirilmiştir.
- Lavanta uçucu yağı solunduğunda, içeriğindeki linalil asetat, linalool, okaliptol ve p-karyofilenin adet sancılarını önemli ölçüde azalttığı görülmüştür. Aynı zamanda bu yağ banyo sularına eklenerek doğum sonrası ağrı ve depresyonun azaltılması sağlanabilir.
- Lavanta uçucu yağı gerginliği azaltıp rahatlama sağladığı için baş ağrısında kullanılan en iyi yağlardan biridir.Migren ağrılarında kullanılması önerilebilir.
- Araştırmalar lavanta uçucu yağının aroma terapide kullanımı ile uyku problemlerine iyi geldiğini ve uykuya geçişi kolaylaştırdığını göstermiştir.
- Lavanta uçucu yağının içeriğindeki ökaliptol ve geraniolün anti-enflamatuar özelliğinden dolayı boğaz enfeksiyonu, grip, öksürük, astım, bronşit gibi çeşitli solunum problemleri için kullanılmaktadır. Balgamı gevşeterek tıkanıklığı giderebilir. Boyun, göğüs ve sırt derisine uygulanabilir.
- Araştırmalar, lavanta uçucu yağının içeriğindeki limonen ve geraniolün antikanser etkisi nedeniyle; meme, akciğer, kolon, prostat, pankreas, cilt, karaciğer, böbrek ve oral kanserler dahil olmak üzere çok çeşitli kanserlere karşı etkili olduğu bulunmuştur.
- Lavanta uçucu yağının, nörolojik hasara karşı koruma sağlama becerisi Alzheimer ve bunama için doğal bir tedavi olabilir. Araştırmalar lavanta buharının solunmasının beyin oksidatif stresini önlemeye ve bilişsel bozukluğu iyileştirmeye yardımcı olduğunu göstermektedir.
- Lavanta uçucu yağı; saç dökülmesinde,kepek tedavisinde ve çeşitli saç sorunlarında biberiye ve kekik yağlarıyla beraber kullanılmasıyla etkili sonuçlar edinilmiştir.
NOTLAR:
- Cilde dıştan masaj yaparak ve ağız, burun yoluyla solunarak kullanılır, ancak ağız yoluyla içerek kullanılmaz.
- Ayrıca lavanta yağı esansiyel ve keskin bir yağ olduğu için alerjik bir reaksiyona sebep olup olmayacağının küçük bir alanda denenerek görülmesinde fayda var.
- Diyabet hastalarına önerilmez.
- Hamilelerde hormon seviyelerini etkileyebileceği için kullanılması önerilmez.
- Uyku ilaçlarıyla, antidepresanlarla, hipertansiyon ilaçlarıyla, kolesterol ilaçlarıyla ve kan sulandırıcı ilaçlarla birlikte kullanılmamalıdır.
- Lavantanın yağının yutulması, görme ve nefes darlığı, kusma ve ishale neden olabilir.
KAYNAKLAR:
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/php.12229
https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0378517318304630
https://obgyn.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1447-0756.2011.01802.x
https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/15376516.2019.1567892?journalCode=itxm20
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0965229918309397?via%3Dihub
https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/13880209.2017.1285320
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0308814618301432?via%3Dihu
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/jpn.12907
https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fphar.2018.01375/full
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1156523316302074?via%3Dihub